Nauka języka polskiego dla dzieci mieszkających w Wielkiej Brytanii nie jest łatwa, ale to nie znaczy, że niemożliwa. Dla dzieci urodzonych w polskich rodzinach pierwszym poznanym językiem jest polski. Początkowo jest to dla nich język jedyny i dominujący. Komunikują się nim z rodzicami, rodzeństwem, polskimi koleżankami i kolegami. Sprawa nieco się komplikuje, gdy dziecko zaczyna uczęszczać do żłobka lub przedszkola. Spotyka się z innym, nowym językiem, którego początkowo nie rozumie. Na szczęście mózg dziecka jest „chłonny jak gąbka” i dzięki temu, dziecko bardzo szybko nabywa nowych umiejętności językowych. Początkowo słownictwo drugiego języka dotyczy określonego obszaru językowego, jednak z czasem zasób słów stopniowo się poszerza. Powoli dziecko przejmuje też akcent, melodyjność, mimikę i kulturę poznawanego języka. W tym momencie staje się dwujęzyczne i dwukulturowe.
Jednak co dalej?
Im dziecko jest starsze, tym jego zdolności drugiego języka biorą przewagę nad językiem ojczysty. Dzieje się tak z prostej przyczyny. Dziecko uczy się języka angielskiego od podstaw, a języka polskiego tylko poprzez rozmowę z rodziną. Jeśli rodzice zaniedbają naukę języka polskiego, to niestety takie dziecko będzie miało problemy z pisaniem i czytaniem po polsku, mimo że zasób słów może mieć bardzo bogaty.
Z pomocą w nauce ojczystego języka przychodzą rodzicom polskie szkoły, które pomagają w nauce języka, kultury i historii Polski.
Aktualnie w Wielkiej Brytanii działają trzy rodzaje szkół:
- szkoły społeczne
- szkoły prywatne
- dwa Szkolne Punkty Konsultacyjne.
Szkoły prywatne i Szkolne Punkty Konsultacyjne podlegają pod Ministerstwo Edukacji Narodowej i Ambasadę RP. Kierowane są one głównie do uczniów, którzy w Wielkiej Brytanii przebywają tymczasowo i planują powrót do kraju, ponieważ wymiar godzin i realizowany materiał są rozszerzone. Mimo że szkoły te są otwarte dla wszystkich dzieci to liczba w nich miejsc jest ograniczona. Najbardziej popularne są tzw. Polskie Szkoły Sobotnie, które powstają poprzez inicjatywę oddolną. Najczęściej szkoły te podlegają pod Polską Macierz Szkolną.
Polska Macierz Szkolna jest organizacją charytatywną, która zrzesza około 130 szkół uzupełniających w Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej. Prowadzi również Centrum Egzaminacyjne, dzięki któremu uczniowie mogą zdawać egzamin GCSE i A-level z języka polskiego jako obcego.
Szkoły organizują się we własnym zakresie, ustalając swój regulamin, statut i budżet. Szkoły działają na zasadzie samorządu, a Polska Macierz Szkolna pomaga w kwestiach formalnych, ale nie pełni funkcji kuratorium. Polskie szkoły utrzymywane są z opłat, które wnoszą rodzice, niektóre zaś otrzymują również dofinansowanie od Wspólnoty Polskiej czy Fundacji Semper Polska.
Zajęcia w polskich szkołach odbywają się w soboty, mniej więcej w godzinach 9.00-13.00, po południu zaś odbywają się zajęcia dodatkowe, np. plastyka, chór, teatr czy harcerstwo. Do szkół mogą uczęszczać dzieci w każdym wieku.
W polskich szkołach uczniowie uczą się przede wszystkim języka polskiego (pisanie, czytanie, mówienie i słuchanie), a także historii, geografii i religii. Oczekiwany poziom wiedzy znajdują się w podstawie programowej dla uczniów polskich uczących się za granicą, którą można znaleźć na stronie PMS.
Uczęszczanie do polskiej szkoły jest bardzo korzystne dla dzieci i młodzieży. Przede wszystkim dlatego, że uczniowie mogą podejść do egzaminu GCSE lub (te starsze) do matury, AS/A2 Polish w angielskim systemie edukacyjnym.
Dodatkowo polska szkoła jest ważnym elementem w wychowaniu dzieci dwujęzycznych.
W książce „Po polsku na wyspach” czytamy:
Szkoła pomaga w budowaniu poczucia przynależności do wspólnoty, która spaja: wspólny język, pochodzenie, tradycje, kultura oraz tworzy trwałe podstawy do kształtowania w uczniach tożsamości narodowych.
W polskiej szkole uczniowie poznają swoich rówieśników, z którymi nawiązują relacje, dzięki czemu wprowadzone są w polskie socjolingwistyczne otoczenie.
Uczęszczanie do polskiej szkoły ma wiele korzyści i zalet dla dzieci, jednak jest też dużym wyzwaniem dla uczniów. Trzeba pamiętać, że jest to dla nich kolejny, szósty dzień w szkole. Często są oni już po prostu zmęczeni i zniechęceni. Dlatego polskie szkoły w dużej mierze oferują naukę przez zabawę. Organizują również różne konkursy z ciekawymi nagrodami, żeby zmotywować dzieci do nauki. Dodatkowo nigdzie indziej dziecko nie nauczy się tak wiele o kulturze i historii Polski. Pozna również wielu polskich rówieśników, z którymi przyjaźnie mogą trwać całe życie.